Özet: Kefalet senedinin türü, senedin kime (lehtar) ve hangi yükümlülük için verildiğine göre belirlenir. kefaletsenedi.com üzerinden dokuz türde başvuru yapılabilir: KDV iadesi, kamu ihale, Eximbank kredi, akaryakıt bayileri, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, vergi dairesi borç, SGK borç, icra daireleri borç ve bayi–alt bayi kefalet senetleri.
Önemli uyarı: Bu metin genel bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır; profesyonel vergi, hukuk veya muhasebe danışmanlığı kapsamında değildir.
Giriş: modern finansman aracı olarak kefalet senetleri
Türkiye’de ticari ekosistemin ve kamu ihale süreçlerinin dinamizmi, işletmelerin finansal esnekliğini koruyacak enstrümanlara olan ihtiyacı artırmıştır. Kefalet senedi, banka teminat mektuplarına doğrudan alternatif olan ve kredi limitlerini daraltmadan likiditeyi koruyan bir teminat aracıdır. Sigortacı (kefil), lehtar (alacaklı) ve sigortalı (borçlu) arasındaki üçlü ilişkiye dayanır; ayrıntısını kefalet senedi ile kefalet sigortası aynı mı yazımızda anlattık.
Kefalet senetleri tek tip değildir. Aynı sigorta güvencesi; vergi dairesine, ihale idaresine, Eximbank’a, bir akaryakıt dağıtım şirketine ya da icra dairesine verilebilir. Her lehtarın beklediği metin, süre ve belge yapısı farklı olduğu için doğru türü seçmek başvurunun ilk adımıdır.
Kısa cevap: hangi durumda hangi kefalet senedi?
Türü belirlemenin en kolay yolu, senedin kime verileceğini sormaktır:
- Vergi dairesinden KDV iadesi alacaksanız: KDV iadesi kefalet senedi.
- Bir kamu ihalesine giriyorsanız: Kamu ihale kefalet senedi (geçici, kesin, avans veya ek kesin).
- Türk Eximbank’tan ihracat kredisi kullanıyorsanız: Eximbank kredi kefalet senedi.
- Bir akaryakıt dağıtım şirketinin bayisiyseniz: Akaryakıt bayileri kefalet senedi.
- Gümrük veya bakanlık işlemleri için teminat gerekiyorsa: Gümrük ve Ticaret Bakanlığı kefalet senedi.
- Vergi, SGK prim ya da icra borcunuz için teminat gösterecekseniz: Vergi dairesi, SGK veya icra daireleri borç kefalet senedi.
- Bir ana bayi veya tedarikçiyle bayilik ilişkiniz varsa: Bayi–alt bayi kefalet senedi.
Vergi ve kamu alacaklarına yönelik kefalet senetleri
KDV iadesi kefalet senedi
Vergi dairesinden KDV iadesi alınırken, iadenin vergi inceleme raporu veya YMM raporu beklenmeden alınabilmesi için sunulur. 43 Seri No’lu KDV Genel Uygulama Tebliği uyarınca senedin süresiz ve şartsız olması ve Tahsilat Genel Tebliği EK-13’teki örneğe uygun düzenlenmesi gerekir. Aldığınız senedin kaydını SBM sorgulama rehberimizdeki adımlarla doğrulayabilirsiniz.
Vergi dairesi borç kefalet senedi
Vergi borçlarının tecil ve taksitlendirilmesinde, 6183 sayılı Kanun’un 10. maddesi kapsamında vergi dairesine teminat olarak sunulur. Senet, ödeme planı süresince borcun güvencesi olur.
SGK borç kefalet senedi
Sosyal güvenlik prim borçlarının tecil ve taksitlendirilmesinde teminat olarak kullanılır. SGK genel yazıları çerçevesinde sigorta şirketlerinin kefalet senetleri banka teminat mektuplarıyla birlikte kabul edilmektedir.
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı kefalet senedi
4458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamında gümrük vergileri, “gelir eksiği” (hiç alınmayan veya noksan alınan vergiler), para cezaları ve bakanlık nezdindeki diğer işlemler için teminat olarak sunulur. Tecil ve taksitlendirme taleplerinde de kullanılabilir.
İcra daireleri borç kefalet senedi
İcra takiplerinde teminat gösterilmesi gereken hâllerde, icra dairesi veya alacaklı lehine düzenlenir. Senedin kabulü, ilgili icra dairesinin ve dosyanın koşullarına bağlıdır; başvuru öncesinde teminat metninin dosyaya uygunluğu teyit edilmelidir.
Kamu ihale kefalet senetleri
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 34. maddesi uyarınca sigorta şirketlerince düzenlenen kefalet senetleri, banka teminat mektuplarıyla birlikte kabul edilen teminatlar arasındadır. Doğru alt tür, yükümlülüğün aşamasına göre seçilir:
Geçici teminat (bid bond)
İsteklinin ihale kararı kesinleşene kadar teklifini geri çekmeyeceğini, ihale üzerinde kaldığında sözleşmeyi imzalayacağını ve kesin teminatı sunacağını garanti eder. Süresi, ihale dokümanındaki teklif geçerlilik süresiyle uyumlu olmalıdır.
Kesin teminat (performance bond)
Sözleşmenin imzalanmasıyla devreye girer; işin kalitesi, sözleşme şartlarına uygunluk ve zamanında teslimi güvence altına alır. Yapım işleri, mal ve hizmet alımlarında kullanılır.
Avans teminatı (advance payment bond)
Yüklenicinin işin başında aldığı avansın, sözleşmeye uygun şekilde hakedişlerden mahsup edileceğini garanti eder.
Ek kesin teminat
Mevzuatta öngörülen durumlarda, özellikle teklif bedelinin düşük kaldığı ihalelerde kesin teminata ek olarak istenir ve sözleşmenin ifasına ilişkin ek güvence sağlar.
Ticari ve finansman amaçlı kefalet senetleri
Eximbank kredi kefalet senedi
Türk Eximbank’tan ihracat kredisi kullanan firmalar, kredinin teminatı olarak kefalet senedi sunabilir. Böylece ihracat finansmanı için ticari bankalardaki teminat mektubu limitleri kullanılmamış olur. Eximbank’ın kabul ettiği sigorta şirketleri ve metin koşulları başvuru öncesinde kontrol edilmelidir.
Akaryakıt bayileri kefalet senedi
Akaryakıt dağıtım şirketleri, bayilik sözleşmesi kapsamındaki ödeme ve ticari yükümlülükler için bayilerinden teminat ister. Bayi kefalet senedi, bu teminatı banka limiti kullanmadan sağlamanın yoludur.
Bayi – alt bayi kefalet senedi
Ana bayi, distribütör veya tedarikçiler ile bayi ve alt bayiler arasındaki ticari ilişkilerde, mal bedeli ve sözleşme yükümlülüklerini güvence altına almak için düzenlenir.
Karşılaştırma tablosu: kefalet senedi türleri
Sıkça sorulan sorular
Kefalet senedi süresi nasıl belirlenir?
Süre, senedin türüne ve asıl yükümlülüğe göre belirlenir. KDV iadesi senetleri süresizdir; ihale senetleri şartnameye, borç yapılandırma senetleri ödeme planına, ticari senetler ise sözleşmeye göre düzenlenir. 6183 sayılı Kanun kapsamındaki tecil ve taksitlendirmelerde süre azami 36 aya kadar çıkabilir.
Bir kefalet senedi birden fazla işlem için kullanılabilir mi?
Hayır. Her senet belirli bir lehtar ve yükümlülük için düzenlenir; örneğin ihalelerde her senet belirli bir İhale Kayıt Numarası’na (İKN) bağlıdır.
Kamu ihalelerinde kefalet senedi teminat mektubuyla aynı statüde mi?
Evet. 4734 sayılı Kanun uyarınca sigorta şirketlerince düzenlenen kefalet senetleri, banka teminat mektuplarıyla birlikte kabul edilen teminatlar arasındadır.
Hangi türü seçeceğimi nasıl anlarım?
Senedin kime verileceğine bakın: vergi dairesi, ihale idaresi, Eximbank, dağıtım şirketi, gümrük idaresi, SGK, icra dairesi veya ana bayi. kefaletsenedi.com’da başvuru yaparken tür seçimi bu lehtara göre yapılır.
Aynı firma için birden fazla türde senet alınabilir mi?
Evet. Örneğin bir firma hem KDV iadesi hem kamu ihale senedi kullanabilir; her biri ayrı değerlendirilir ve sigorta şirketinin risk grubu limitleri içinde düzenlenir.
Sonuç: doğru tür, hızlı onay
Kefalet senedinde doğru türü seçmek, lehtarın senedi sorunsuz kabul etmesinin ve başvurunun hızlı sonuçlanmasının ilk şartıdır. kefaletsenedi.com’da dokuz türün tamamı için başvuru oluşturabilir ya da uzman ekibimizle iletişime geçebilirsiniz. Ayrıca kefalet senedi nedir, nasıl alınır ve kimler alabilir rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.
Kaynakça
- 4458 Sayılı Gümrük Kanunu
- 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
- 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu (KİK)
- 43 Seri No’lu KDV Genel Uygulama Tebliği ve Tahsilat Genel Tebliği EK-13
- Tahsilat İşlemleri Gümrük Genel Tebliği (Seri No: 1)
- SEDDK Sigortacılık Düzenlemeleri
